Gezondheid is het waardevolste dat we hebben en daarom is het onze plicht ervoor te zorgen. Helaas gaat het niet altijd zoals we zouden willen en krijgen we in de loop van ons leven kleinere of grotere kwaaltjes. Dit kunnen zowel kleine, relatief onschadelijke infecties zijn, als ernstiger ziekten, waaronder kanker van diverse inwendige organen. De oorzaken van het ontstaan ervan zijn divers, en een van de meest voorkomende is oxidatieve stress, het resultaat van de inwerking van gevaarlijke vrije radicalen. Hun destructieve invloed op het hele organisme moet onmiddellijk worden tegengegaan door in onze voeding producten te introduceren die vol zitten met antioxidanten, ook wel antioxidanten genoemd.

Wat zijn vrije radicalen en hoe vallen ze ons lichaam aan

Vrije radicalen en antioxidanten

De voordelen van antioxidanten voor onze gezondheid zijn talrijk en we zullen er hieronder dieper op ingaan. Wij moeten echter eerst te weten komen wat hun antagonisten zijn, d.w.z. de vrije radicalen waartegen zij voortdurend moeten strijden.

Onder vrije radicalen, ook Reactieve Zuurstofspecies (ROS) genoemd, verstaan wij zuurstofatomen die als gevolg van diverse processen een elektron hebben “verloren” dat zich normaal in hun laatste baan bevindt. In een dergelijke situatie gaat het atoom zich “agressief” gedragen, op zoek naar dit ontbrekende elektron, en wil het verstoorde evenwicht herstellen. Daartoe valt het de naburige even zuurstofatomen aan, en door hun een elektron te ontnemen brengt het een specifieke “kettingreactie” op gang, waardoor in het menselijk lichaam steeds meer vrije radicalen worden geproduceerd, die zich in snel tempo vermenigvuldigen. Een ander zeer ernstig gevaar is dat zij in veel gevallen niet alleen andere zuurstofatomen beschadigen, maar ook eiwitatomen, die essentieel zijn voor de gezondheid.

Oorzaken van vrije radicalen

Een van de hoekstenen van onze goede gezondheid is dan ook een constant evenwicht tussen de hoeveelheid vrije radicalen en de antioxidanten die ze bestrijden. Er zijn vele oorzaken voor de vorming van deze gevaarlijke moleculen, waarvan wij er helaas zelf een aantal zijn, en de meest voorkomende oorzaken zijn:

  • onjuiste voeding die leidt tot sterke verstoringen van de stofwisselingsreacties die in het lichaam plaatsvinden, overheerst door uiterst schadelijk sterk verwerkt voedsel dat het natuurlijke oxidatie-evenwicht snel verstoort;
  • Langdurige blootstelling aan UV-straling;
  • luchtvervuiling zoals smog;
  • leven in constante stress, wat het lichaam zowel mentaal als fysiek ruïneert;
  • overmatig gebruik van alcohol, waardoor de gezondheid vaak onherstelbare schade oploopt;
  • dwangmatig roken;
  • het nemen van bepaalde medicijnen zonder voorafgaand overleg met een arts;
  • gebrek aan een goed slaap-waakritme, problemen met inslapen en slapeloosheid;
  • te zware fysieke training, vooral krachttraining, waarna het lichaam veel tijd nodig heeft om te herstellen.

Ziekten veroorzaakt door een teveel aan vrije radicalen

dokter aan de balie

Al deze oorzaken, die leiden tot een snelle toename van vrije radicalen, zijn tegelijkertijd verantwoordelijk voor het ontstaan van vele ziekten, waarvan de gevaarlijkste verschillende soorten kanker zijn. Bovendien kunnen deze ongepaarde atomen, die door het lichaam reizen en onze DNA beschadigen, ook de oorzaak worden van kwalen als

  • hart- en vaatziekten, vooral atherosclerose, hypertensie, hartaanval;
  • beroerte;
  • Alzheimer en Parkinson ziekte;
  • oogproblemen zoals cataract;
  • huidziekten, eczeem, psoriasis, acne;
  • versnelde, vroegtijdige veroudering van de huid;
  • gastritis of duodenitis;
  • nierfalen;
  • chronische pancreatitis;
  • artritis;
  • stadium I en II diabetes.

Antioxidanten, een barrière tegen ongepaarde zuurstofatomen

Zoals u uit de bovenstaande voorbeelden kunt zien, is het onmogelijk de destructieve werking van een teveel aan ongepaarde zuurstofatomen te negeren, die soms een ware ravage aanricht in ons lichaam. De enige doeltreffende bescherming ertegen is de aanvoer van geschikte munitie, namelijk antioxidanten. Dit zijn chemische verbindingen die niet alleen de effecten van vrije radicalen verzachten, maar ze ook uit het lichaam verwijderen en zo onomkeerbare celschade voorkomen.

De antioxidanten die in ons lichaam werkzaam zijn, kunnen in twee groepen worden verdeeld, die zich onderscheiden door de wijze waarop en de plaats waar zij worden gevormd:

1. endogene antioxidanten

Zoals de naam al zegt, op natuurlijke wijze door ons lichaam gesynthetiseerd, met onder meer de volgende verbindingen:

  • co-enzym Q10, dat lipide-oxidatie tegengaat en zo de celmembranen beschermt, een bestanddeel van vele anti-aging cosmetica en de huid weer stevig en elastisch maakt;
  • glutathion, waardoor het lichaam op cellulair niveau wordt ontgift en alle stoffen die de gezondheid bedreigen worden verwijderd;
  • Alfa-liponzuur, dat niet alleen zelf vrije radicalen verwijdert, maar ook de werking van andere antioxidanten, zoals vitamine C, versterkt;
  • bilirubine, ook gekenmerkt door een sterk ontstekingsremmend effect, en hogere niveaus in het bloed beschermen beter tegen longkanker, die onder meer wordt veroorzaakt door dwangmatig roken;
  • l-Carnitine, een chemische verbinding die ook bekend staat om zijn gewichtsverliesbevorderende eigenschappen, is betrokken bij het transport van vetcellen naar de mitochondriën, waar het wordt omgezet in energie;
  • melatonine, dat ook helpt bij slaapproblemen, verlicht staten van hoge nerveuze spanning, waaronder symptomen van stress, en helpt u te ontspannen en volledig tot rust te komen.

2. exogene antioxidanten

Vitaminen en mineralen

Stoffen die ons lichaam niet zelf kan produceren, of in onvoldoende hoeveelheden, terwijl ze net zo noodzakelijk zijn om vrije radicalen te neutraliseren. Daarom moeten zij van buitenaf worden aangevoerd, meestal via voedingsmiddelen of voedingssupplementen die deze stoffen bevatten, en deze stoffen omvatten:

Vitamine A

Ook wel retinol of betacaroteen genoemd, een van de belangrijkste stoffen voor de gezondheid, waarvan een tekort zich uit in gezichtsstoornissen, een verzwakte immuniteit, broos en breekbaar haar dat zelfs tot kaalheid leidt, een droge huid en een verhoogde vatbaarheid voor ziekten, eczeem of acne.

Vitamine C

Ascorbinezuur, bekend en veel gebruikt in de geneeskunde en de cosmetica, is een van de sterkste natuurlijke antioxidanten, ondersteunt de werking van andere vitaminen zoals vitamine E, reguleert de bloeddruk, de hartfunctie en de gehele bloedsomloop, verlaagt het LDL cholesterolgehalte in het bloed, is verantwoordelijk voor de collageensynthese, versnelt de wondgenezing, verhoogt de immuniteit.

Vitamine E

Volgens veel specialisten is het de sterkste antioxidant, ook wel de “jeugdvitamine” genoemd, die de grootste bescherming biedt tegen oxidatieve stress, het verschijnsel aggregatie, d.w.z. het samenklonteren van bloedplaatjes, voorkomt en zorgt voor een goed cholesterolgehalte. Bovendien ondersteunt het het gezichtsvermogen, verbetert het de spierwerking, waardoor intensievere lichamelijke activiteit mogelijk wordt die nodig is in de strijd tegen overgewicht, hydrateert en smeert het de huid, waardoor het verouderingsproces wordt gestopt.

Polyfenolen

Stoffen die het risico op kanker aanzienlijk en snel verminderen, de werking van het hart, de bloedsomloop en het immuunsysteem verbeteren, de bloeddruk reguleren, de wanden van bloedvaten afdichten, antibacteriële, antivirale en schimmelwerende eigenschappen hebben.

Mineralen

Zink, essentieel voor gezond haar, huid en nagels; koper, dat slechts in sporenhoeveelheden aanwezig is, conditioneert de goede groei van bloedvaten en immuuncellen, helpt bij de opslag van energie in mitochondriën; selenium, dat de schildklierfunctie ondersteunt en hyper- of hypothyreoïdie ervan voorkomt, evenals pancreatitis en pijn die gepaard gaat met ontstekingsaandoeningen van de gewrichten.

Flavonoïden

Nog een antioxidant die noodzakelijk is voor een langdurige goede gezondheid, in dit geval van plantaardige oorsprong, met zelfs een veelzijdige therapeutische werking. Zij versterken de wanden van door ziekten verzwakte bloedvaten, gaan de hinderlijke symptomen van allergieën tegen, bestrijden naast vrije radicalen ook virussen, helpen bij de verwijdering van gifstoffen uit het lichaam door een diuretische werking, verhogen de opname van vitaminen en andere voedingsstoffen.

Antioxidanten in de voeding, welke producten bevatten ze

producten met antioxidanten

Dus als we de negatieve effecten van vrije radicalen voelen, moeten we onmiddellijk het dieet veranderen, zorgen voor de aanwezigheid van producten met bewezen antioxidantwerking. In tegenstelling tot wat men zou denken, is het samenstellen van zo’n nieuw menu niet moeilijk, informatie hierover is gemakkelijk te vinden op websites gewijd aan een gezonde levensstijl, we kunnen altijd een arts of diëtist raadplegen. Op de lijst van producten die ons, volgens de aanbevelingen van specialisten, zullen beschermen tegen oxidatieve stress, moetabsoluut staan:

  • vers fruit en verse groenten, de rijkste bron van de hierboven beschreven vitaminen en flavonoïden, en de meeste daarvan zijn te vinden in rode paprika, spinazie, broccoli, peterselie, bloemkool, aardappelen, uien, tomaten, sinaasappelen, frambozen, citroenen, grapefruits of ananassen
  • Peulvruchten, zoals erwten, bonen en tuinbonen, die grote hoeveelheden van het waardevolle zink bevatten;
  • dierlijke producten, zeevis, makreel, sardines, lever, vlees van gevogelte,zuivelproducten en eieren, die het lichaam voorzien van co-enzym Q10, polyfenolen en vitamine A;
  • Noten, hazelnoten,walnoten enparanoten, die op hun beurt selenium en zink bevatten;
  • plantaardige vetten, maar alleen de gezonde, zoals kokosolie, waarin we naast vitamine A en E waardevolle meervoudig onverzadigde vetzuren Omega – 3 vinden, die goed zijn voor ons hart;
  • groene thee, niet alleen bevorderlijk voor een snelle gewichtsvermindering, die ook een andere bron van polyfenolen is, en de antioxiderende werking wordt ook aangetoond door de Paraguayaanse hulst, zo populair en gezond yerba mate. Grote hoeveelheden alcohol worden afgeraden, maar af en toe een glas droge rode wijn helpt ook om vrije radicalen kwijt te raken;
  • Volkoren granen, volkoren donker brood, volkoren pasta, zilvervliesrijst, gort en zemelen, zonder welke wij niet kunnen zorgen voor het juiste gehalte aan antioxidante mineralen en voedingsvezels, die nodig zijn voor een goed verloop van alle spijsverteringsprocessen.

Bronnen:

  • https://www.healthline.com/health/oxidative-stress
  • https://www.healthline.com/nutrition/foods-high-in-antioxidants
  • https://www.healthline.com/nutrition/antioxidants-explained